[PTS Vol D - 2] [\z D /] [\f II /]
[BJT Vol D - 2] [\z D /] [\w II /]
[BJT Page 110] [\x 110/]
[PTS Page 072] [\q 72/]

Namo tassa bhagavato arahato sammà sambuddhassa.

3. (16) Mahàparinibbànasuttaü

Evaü me sutaü: ekaü samaü bhagavà ràjagahe viharati gijjhakåñe pabbate. Tena kho pana samayena ràjà màgadho ajàtasattu vedehãputto vajjã abhiyàtukàmo hoti. So evamàha: 'ahaü hi ime vajjã evaümahiddhike evaümahànubhàve ucchecchàmi, 1 vinàsessàmi vajjã, anayabyasanaü àpàdessàmi vajjã'ti.

2. Atha kho ràjà màgadho ajàtasattu vedehiputto vassakàraü bràhmaõaü magadhamahàmattaü àmantesi:

"Ehi tvaü bràhmaõa, yena bhagavà tenupasaïkama. Upasaïkamitvà mama vacanena bhagavato pàde sirasà vandàhi. Appàbàdhaü appàtaïkaü lahuññhànaü balaü phàsuvihàraü puccha: 'ràjà bhante, màgadho ajàtasattu vedehiputto bhagavato pàde sirasà vandati. Appàbàdhaü appàtaïkaü lahuññhànaü balaü phàsuvihàraü pucchatã'ti.

Evaü ca vadehi: 'ràjà bhante, màgadho ajàtasattu vedehiputto vajjã abhiyàtukàmo hoti. So evamàha: ahaü hi ime vajjã evaümahiddhike evaümahànubhàve ucchecchàmi, vinàsessàmã vajjã, [PTS Page 073] [\q 73/] anayabyasanaü àpàdessàmã vajjã'ti. Yathà ca te bhagavà byàkaroti, taü sàdhunaü uggahetvà mama àroceyyàsi. Na hi tathàgatà vitathaü bhaõantã"ti.

3. 'Evaü ho'ti kho vassakàro bràhmaõo magadhamahàmatto ra¤¤o màgadhassa ajàtasattussa vedehiputtassa pañissutvà, bhaddàni bhaddàni yànàni yojàpetvà, 2 bhaddaü yànaü abhiråhitvà, bhaddehi bhaddehi yànehi ràjagahamhà niyyàsi. Yena gijjhakåño pabbato tena pàyàsi. Yàvatikà yànassa bhåmi yànena gantvà yànà paccorohitvà pattiko'va yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavatà saddhiü sammodi. Sammodanãyaü kathaü sàrànãyaü vãtisàretvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho vassakàro bràhmaõo magadhamahàmatto bhagavantaü etadavoca:

----------------

1. Ucchejjàmi - aññhakathà, syà, [PTS] 2. Yojetvà - ma cha saü,

[BJT Page 112] [\x 112/]

"Ràjà bho gotama, màgadho ajàtasattu vedehiputto bhoto gotamassa pàde sirasà vandati. Appàbàdhaü appàtaïkaü lahuññhànaü balaü phàsuvihàraü pucchati. Ràjà bho gotama, màgadho ajàtasattu vedehiputto vajjã abhiyàtukàmo. So evamàha: ahaü hi ime vajjã evaümahiddhike evaümahànubhàve ucchecchàmi, vinàsessàmi vajjã anayabyasanaü àpàdessàmi vajjã"ti.

(Vajjãnaü satta aparihàniyà dhammà:)

4. Tena kho pana samayena àyasmà ànando bhagavato piññhito ñhito hoti. Bhagavantaü vãjayamàno1. Atha kho bhagavà àyasmantaü ànandaü àmantesi:

"Kinti te ànanda, sutaü: vajjã abhiõhasannipàtà sannipàtabahulàti?

"Sutammetaü bhante, vajjã abhiõhasannipàtà sannipàtabahulà"ti.

"Yàvakãva¤ca ànanda, vajjã abhiõhasannipàtà sannipàtabahulà bhavissanti vuddhiyeva 2 ànanda, vajjãnaü pàñikaïkhà no parihàni."(1)

"Kinti te ànanda, [PTS Page 074] [\q 74/] sutaü: vajjã samaggà sannipàtanti, samaggà vuññhahanti, samaggà vajjãkarakaõãyàni karontãti?"

"Sutammetaü bhante,vajjã samaggà sannipatanti,samaggà vuññhahanti,samaggà vajjãkaraõãyàni karontã"ti.

"Yàvakãva¤ca ànanda, vajjã samaggà sannipatissanti, samaggà vuññhahissanti, samaggà vajjikaraõãyàni karissanti, vuddhiyeva ànanda vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. " (2)

"Kinti te ànanda sutaü: vajjã apa¤¤attaü na pa¤¤apenti, pa¤¤attaü na samucchindanti, yathàpa¤¤atte poràõe vajjidhamme samàdàya vattantãti?"

"Sutammetaü bhante, vajjã apa¤¤attaü na pa¤¤apenti, pa¤¤attaü na samucchindanti, yathàpa¤¤atte poràõe vajjidhamme samàdàya vattanti"ti.

----------------

1. Vijãyamàno, syà. 2. Vuóóhiyepha - syà. Vijayamàno - ma cha saü.

[BJT Page 114] [\x 114/]

"Yàvakãva¤ca ànanda vajjã apa¤¤attaü na pa¤¤apessanti, pa¤¤attaü na samucchindissanti, yathàpa¤¤atte poràõe vajjidhamme samàdàya vattissanti, vuddhiyeva ànanda vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. (3)

Kinti te ànanda sutaü: vajjã ye te vajjãnaü vajjimahallakà, te sakkaronti garukaronti1 mànenti påjenti, tesa¤ca sotabbaü ma¤¤antãti?"

"Sutammetaü bhante, vajjã ye te vajjãnaü vajjimahallakà, te sakkaronti garukaronti mànenti påjenti, tesa¤ca sotabbaü ma¤¤antã"ti.

"Yàvakãva¤ca ànanda vajji ye te vajjãnaü vajjimahallakà, te sakkarissanti garukarissanti mànessanti påjessanti, tesa¤ca sotabbaü ma¤¤issanti, vuddhiyeva ànanda vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. " (4)

"Kinti te ànanda sutaü: vajjã yà tà kulitthiyo kulakumàriyo tà na okkassa pasayha vàsentã?"Ti.

"Sutammetaü bhante, vajjã yà tà kulitthiyo kulakumàriyo, tà na okkassa pasayha vàsenti" ti.

"Yàvakãva¤ca ànanda vajjã yà tà kulitthiyo kulakumàriyo, tà na okkassa pasayha vàsessanti, vuddhiyeva ànanda vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. " (5)

"Kinti te ànanda sutaü: vajjã yàni tàni vajjãnaü vajjicetiyàni abbhantaràni ceva bàhiràni ca, tàni sakkaronti garukaronti mànenti påjenti, tesa¤ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpentãti?. "

[PTS Page 075] [\q 75/] "sutammetaü bhante, vajjã yàni tàni vajjãnaü vajjicetiyàni abbhantaràni ceva bàhiràni ca, tàni sakkaronti garukaronti mànenti påjenti, tesa¤ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpenti"ti.

----------------

1. Garuü karonti, - ma cha saü.

[BJT Page 116] [\x 116/]

"Yàvakãva¤ca ànanda vajjã yàni tàni vajjãnaü vajjicetiyàni abbhantaràni ceva bàhirànica, tàni sakkarissanti garukarussanti mànessanti påjessanti, tesa¤ca dinnapubbaü katapubbaü dhammikaü baliü no parihàpessanti, vuddhiyeva ànanda vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihàni. " (6)

"Kinti te ànanda sutaü: vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõagutti susaüvihità: kinni anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü1 vihareyyunti?"

"Sutammetaü bhante vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõagutti susaüvihità: kinti anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü vihareyyunti. "

"Yàvakãva¤ca ànanda vajjãnaü arahantesu dhammikà rakkhàvaraõatutti susaüvihità bhavissanti: kinti anàgatà ca arahanto vijitaü àgaccheyyuü, àgatà ca arahanto vijite phàsuü vihareyyunti, vuddhiyeva ànanda vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihànã'ti. " (7)

5. Atha kho bhagavà vassakàraü bràhmaõaü magadhamahàmattaü àmantesi: "ekamidàhaü bràhmaõa samayaü vesàliyaü viharàmi sàrandade cetiye. Tatràhaü vajjãnaü ime satta aparihàniye dhamme desesiü. Yàvakãva¤ca bràhmaõa ime satta aparihàniyà dhammà vajjãsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu vajjã sandississanti, vuddhiyeva bràhmaõa vajjãnaü pàñikaïkhà, no parihànã"ti.

(Iti vajjãnaü satta aparihàniyà dhammà. )

6. Evaü vutte vassakàro bràhmaõo magadhamahàmatto bhagavantaü etadavoca: ekamekenàpi bho gotama aparihàniyena dhammena samannàgatànaü vajjãnaü vuddhiyeva pàñikaïkhà no [PTS Page 076] [\q 76/] parihàni, ko pana vàdo sattahi aparihàniyehi dhammehi, akaraõãyà'ca, bho gotama vajjã ra¤¤à màgadhena ajàtasattunà vedehiputtena yadidaü yuddhassa, a¤¤atra upalàpanàya a¤¤atra mithubhedà2.

"Bhanda ca'dàni mayaü bho gotama gacchàma, bahukiccà mayaü bahukaraõãyà"ti.

"Yassa'dàni tvaü bràhmaõa kàlaü ma¤¤asã"ti.

----------------

1. Phàsu vihareyyuü, - ma cha saü. 2. Mithubhedàya, - ma cha saü.

[BJT Page 118] [\x 118/]

Atha kho vassakàro bràhmaõo magadhamahàmatto bhagavato bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà uññhàyàsanà pakkàmi.

7. Atha kho bhagavà acirapakkante vassakàre bràhmaõe magadhamahàmatte àyasmantaü ànandaü àmantesi: "gaccha tvaü ànanda, yàvatikà bhikkhå ràjagahaü upanissàya viharanti, te sabbe upaññhànasàlàyaü sannipàtehã"ti.

'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato pañissutvà yàvatikà bhikkhå ràjagahaü upanissàya viharanti, te sabbe upaññhànasàlàyaü sannipàtetvà yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhito kho àyasmà ànando bhagavantaü etadavoca: "sannipàtito1 bhante bhikkhusaïgho. Yassa'dàni bhante bhagavà kàlaü ma¤¤atã"ti.

(1. Bhikkhånaü satta aparihàniyà dhammà:)

8. Atha kho bhagavà uññhàyàsanà yena upaññhànasàlà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Nisajja kho bhagavà bhikkhå àmantesi "satta vo bhikkhave aparihàniye dhamme desessàmi. Taü suõàtha, sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã"ti. 'Evaü bhante'ti kho te bhikkhå bhagavato paccassosuü. Bhagavà etadavoca:

"Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhu abhiõhasannipàtà sannipàtabahulà bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (1)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå samaggà sannipatissanti samaggà vuññhahissanti samaggà saïghakaraõãyàni [PTS Page 077] [\q 77/] karissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (2)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhu apa¤¤attaü na pa¤¤apessanti 2, pa¤¤attaü na samucchindissanti, yathàpa¤¤attesu sikkhàpadesu samàdàya vattissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (3)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå ye te bhikkhå therà ratta¤¤å cirapabbajità saïghapitaro saïghaparinàyakà3, te sakkarissanti garukarissanti 4 mànessanti påjessanti, tesa¤ca sotabbaü ma¤¤issanti, vuddhiyeva bhikkhu bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (4)

----------------

1. Sannipàtito, sãmu. 2. Pa¤¤àpessanti, [PTS] 3. Saïghapariõàyakà, machasaü. 4. Garuükarissanti, machasaü.

[BJT Page 120] [\x 120/]

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå uppannàya taõhàya ponobhavikàya na vasaü gacchanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (5)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå àra¤¤akesu senàsanesu sàpekkhà bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (6)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå paccatta¤¤eva satiü upaññhapessanti1, 'kinti anàgatà ca pesalà sabrahmacàrã àgaccheyyuü, àgatà ca pesalà sabrahmacàrã phàsuü vihareyyunti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (7)

Yàvakãva¤ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni.

(2. Aparepi bhikkhånaü sattaaparihàniyà dhammà:)

19. Apare pi vo bhikkhave satta aparihàniye dhamme desessàmi. Taü suõàtha, sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmãti. Evaü bhanteti kho te bhikkhå bhagavato paccassosuü. Bhagavà etadavoca:

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na kammàràmà [PTS Page 078] [\q 78/] bhavissanti na kammaratà na kammàràmataü anuyuttà, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (1)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na bhassàràmà bhavissanti na bhassaratà na bhassàràmataü anuyuttà, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (2)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na niddàràmà bhavissanti na niddàratà10 na niddàràmataü anuyuttà, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (3)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na saïgaõikàràmà bhavissanti na saïgaõikàratà na saïgaõikàràmataü anuyuttà, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (4)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na pàpicchà bhavissanti na pàpikànaü icchànaü vasaü gatà, vuddhiyeva bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (5)

----------------

1. Upaññhàpessanti, [PTS]

10 [BJT] niraddàtà [PTS] niddà - ratà

[BJT Page 122] [\x 122/]

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na pàpamittà bhavissanti na pàpasahàyà na pàsampavaïkà, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (6)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå na oramattakena visesàdhigamena antarà vosànaü àpajjissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. (7)

Yàvakãva¤ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhu sandissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni.

3. Aparepi satta aparihàniyà dhammà

10. Apare pi vo bhikkhave satta aparihàniye dhamme desessàmi. Taü suõàtha, sàdhukaü manasi karotha, bhàsissàmã ti. 'Evaü bhante'ti kho te bhikkhå bhagavato paccassosuü. Bhagavà etadavoca:

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå saddhà bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå hirimà bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå ottappã bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå bahussutà [PTS Page 079] [\q 79/] bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå àraddhaviriyà bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå upaññhitasatã bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå pa¤¤avanto bhavissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.

Yàvakãva¤ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.

4. Apare pi satta aparihàniyà dhammà

11. Apare pi vo bhikkhave satta aparihàniye dhamme desessàmi. Taü suõàtha, sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmãti. 'Evaü bhante'ti kho te bhikkhå bhagavato paccassosuü. Bhagavà etadavoca:

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå satisambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå dhammavicayasambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå viriyasambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå pãtisambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå passaddhisambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhåsamàdhisambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå upekkhàsambojjhaïgaü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.

[BJT Page 124] [\x 124/]

Yàvakãva¤ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.

(5. Apare pi satta aparihàniyà dhammà:)

12. Apare pi vo bhikkhave satta aparihàniye dhamme desessàmi. Taü suõàtha, sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã ti. 'Evaü bhante'ti kho te bhikkhå bhagavato paccassosuü. Bhagavà etadavoca:

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå aniccasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå anattasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå asubhasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå àdãnavasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå pahànasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå viràgasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå nirodhasa¤¤aü bhàvessanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni.

[PTS Page 080] [\q 80/] yàvakãva¤ca bhikkhave ime satta aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca sattasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandissanti vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà no parihàni.

(6. Apare cha aparihàniyà dhammà:)

13. Apare bhikkhave cha aparihàniye dhamme desessàmi. Taü suõàtha, sàdhukaü manasikarotha, bhàsissàmã'ti. 'Evaü bhante'ti kho te bhikkhå bhagavato paccassosuü. Bhagavà etadavoca:

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå metataü kàyakammaü paccupaññhàpessanti sabrahmacàrãsu àvã ceva raho ca, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. (1)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå mettaü vacãkammaü paccupaññhàpessanti sabrahmacàrãsu àvã ceva raho ca, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. (2)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå mettaü manokammaü paccupaññhàpessanti sabrahmacàrãsu àvã ceva raho ca, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. (3)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå ye te làbhà dhammikà dhammaladdhà antamaso pattapariyàpannamattampi, tathàråpehi làbhehi appañivibhattabhogã1 bhavissanti sãlavantehi sabrahmacàrãhi sàdhàraõabhogã, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. (4)

----------------

1. Na appañivibhattabhogi, syà.

[BJT Page 126] [\x 126/]

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhå yàni tàni sãlàni akhaõóàni acchiddàni asabalàni akammàsàni bhujissàni vi¤¤åppasatthàni1 aparàmaññhàni samàdhisaüvattanikàni, tathàråpesu sãlesu sãlasàma¤¤agatà viharissanti sabrahmacàrãhi àvã ceva raho ca, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni, (5)

Yàvakãva¤ca bhikkhave bhikkhånaü yàyaü diññhi ariyà niyyànikà niyyàti takkarassa sammàdukkhakkhayàya, tathàråpàya diññhiyà diññhisàma¤¤agatà viharissanti sabrahmacàrãhi àvã ceva raho ca bhikkhave vuddhiyeva bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihàni. (6)

[PTS Page 081] [\q 81/] yàvakãva¤ca bhikkhave ime cha aparihàniyà dhammà bhikkhåsu ñhassanti, imesu ca chasu aparihàniyesu dhammesu bhikkhå sandissanti, vuddhiyeva bhikkhave bhikkhånaü pàñikaïkhà, no parihànãti.

(Bhikkhånaü dhammãkathà:)

14. Tatra sudaü bhagavà ràjagahe viharanto gijjhakåñe pabbate etadeva bahulaü bhikkhånaü dhammiü kathaü karoti: "iti sãlaü, iti samàdhi, iti pa¤¤à. Sãlaparibhàvito samàdhi mahapphalo hoti mahànisaüso. Samàdhiparibhàvità pa¤¤à mahapphalà hoti mahànisaüsà. Pa¤¤àparibhàvitaü cittaü sammadeva àsavehi vimuccati, seyyathãdaü2: kàmàsavà bhavàsavà3 avijjàsavà"ti.

15. Atha kho bhagavà ràjagahe yathàbhirattaü viharitvà àyasmantaü ànandaü àmantesi: àyàmànanda yena ambalaññhikà tenupasaïkamissàmàti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena ambalaññhikà tadavasari tatra sudaü bhagavà ambalaññhikàyaü viharati ràjàgàrake. Tatrapi sudaü4 bhagavà ambalaññhikàyaü viharanto ràjàgàrake etadeva bahulaü bhikkhånaü dhammiü kathaü karoti: "iti sãlaü, iti samàdhi, iti pa¤¤à sãlaparibhàvito samàdhi mahapphalo hoti mahànisaüso. Samàdhiparibhàvità pa¤¤à mahapphalà hoti mahànisaüsà. Pa¤¤àparibhàvitaü cittaü sammadeva àsavehi vimuccati, seyyathãdaü: kàmàsavà bhavàsavà avijjàsavà"ti.

----------------

1. Vi¤¤apasatthàni, ma cha saü. 2. Seyyathãdaü, ma cha saü. 3.Bhavàsavà diññhàsavà, sãmu. 4. Tatràpi sudaü, machasaü.

[BJT Page 128] [\x 128/]

16. Atha kho bhagavà ambalaññhikàyaü yathàbhirattaü viharitvà àyasmantaü ànandaü àmantesi 'àyamànanda, yena nàlandà tenupasaïkamissàmà'ti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà bhikkhusaïghena saddhiü yena nàlandà tadavasari. Tatra sudaü bhagavà nàlandàyaü viharati pàvàrikambavane.

(Sàriputta sãhanàdo. )

17. Atha kho àyasmà sàriputto yena bhagavà tenusapasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà [PTS Page 082] [\q 82/] ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà sàriputto bhagavantaü etadavoca: 'evaü pasanno ahaü bhante bhagavatã: na càhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati a¤¤o samaõo và bràhmaõo bhagavatà bhiyyo'bhi¤¤ataro1 yadidaü sambodhiyanti. " Uëàrà kho te ayaü sàriputta àsabhã vàcà2 bhàsità, ekaüso gahito, sãhanàdo nadito: "evaü pasanno ahambhante bhagavati: na càhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati a¤¤o samaõo và bràhmaõo và bhagavatà bhiyyo'bhi¤¤ataro yadidaü sambodhiyanti. "

Ninte 3 sàriputta ye te ahesuü. Atãtamaddhànaü arahanto sammàsambuddhà, sabbe te bhagavanto cetasà ceto paricca vidità: evaüsãlà te bhagavanto ahesuü itipi, evaüdhammà - evaüpa¤¤à - evaü vihàrã - evaü vimuttà te bhagavanto ahesuü iti pã ti?

"No hetaü bhante. "

Kimpana te sàriputta ye te bhavissanti anàgatamaddhànaü arahanto sammàsambuddhà, sabbe te bhagavanto cetasà ceto paricca vidità: evaüsãlà te bhagavanto bhavissanti itipi, evaüdhammà - evaüpa¤¤à - evaüvihàrã - evaüvimuttà te bhagavanto bhavissanti iti pã ti?

"No hetaü bhante".

----------------

1. Bhiyyobhi¤¤àtaro, syà. 2. âsabhivàcà, syà. 3. Kinnå, syà, [PTS]

[BJT Page 130] [\x 130/]

Kimpana te1 sàriputta ahaü etarahi arahaü sammàsambuddho cetasà ceto paricca vidito: evaüsãlo bhagavà iti pi, evaüdhammo - evaüpa¤¤o - evaüvihàrã - evaüvimutto bhagavà iti pã ti?

"No hetaü bhante".

Ettha hi 2 te sàriputta atãtànàgatapaccuppannesu arahantesu sammàsambuddhesu cetopariya¤àõaü3 natthi. Atha ki¤carahi te ayaü sàriputta uëàrà [PTS Page 083] [\q 83/] àsahã vàcà bhàsità, ekaüso gahito, sãhanàdo nadito: 'evaü pasanno ahaü bhante bhagavati na càhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati a¤¤o samaõo và bràhmaõo và bhagavatà4 bhiyye'bhi¤¤ataro yadidaü sambodhiyanti?"

18. Na kho panetaü bhante atãtànàgatapaccuppannesu arahantesu sammàsambuddhesu cetopariya¤àõaü atthi. Api ca kho me bhante dhammanvayo vidito:

Seyyathàpi bhante ra¤¤o paccantimaü nagaraü daëhuddàpaü5 daëhapàkàratoraõaü ekadvàraü, tatrassa dovàriko paõóito byatto medhàvã a¤¤àtànaü6 nivàretà ¤àtànaü pavesetà, so tassa sàmantà7 anupariyàyapathaü8 anukkamamàno na passeyya pàkàrasandhiü và pàkàravivaraü và antamaso biëàranissakkanamattampi, 9 tassa evamassa: ye keci oëàrikà pàõà imaü nagaraü pavisanti và nikkhamanti và sabbe te iminà'va dvàrena pavisanti và nikkhamanti và'ti, evameva kho me bhante dhammanvayo vidito: ye te bhante ahesuü atãtamaddhànaü arahanto sammàsambuddhà, sabbe te bhagavanto pa¤canãvaraõe pahàya cetaso upakkilese pa¤¤àya dubbalãkaraõe, catusu satipaññhànesu suppatiññhitacittà, sattasambojjhaïge10 yathàbhåtaü bhàvetvà anuttaraü sammàsambodhiü abhisambujjhiüsu, ye pi te bhante bhavissanti anàgatamaddhànaü arahanto sammàsambuddho, sabbe te bhagavanto pa¤canãvaraõe pahàya cetaso upakkilese pa¤¤àya dubbalãkaraõe, catåsu satipaññhànesu suppatiññhitacittà, sattasambojjhaïge yathàbhåtaü bhàvetvà anuttaraü sammàsambodhiü abhisambujjhissanti, bhagavà'pi bhante etarahi arahaü sammàsambuddho pa¤ca nãvaraõe pahàya cetaso upakkilese pa¤¤àya dubbalãkaraõe, catusu satipaññhànesu suppatiññhitacitto, sattasambojjhaïge yathàbhåtaü

Bhàvetvà anuttaraü sammàsambodhiü abhisambuddho'ti,

----------------

1. Kiü pana, syà, [PTS] 2. Ettha ca hi machasaü. 3.Cetopari¤¤àya¤àõaü, syà. 4. Bhagavato, syà. 5.Daëhuddhàpaü machasaü daëhadvàraü, syà. 6. A¤àtànaü, syà. 7. Samantà, syà. 8. Anucariyàyapathaü, syà. 9.Biëàranikkhamatanamattaü, sãmu. 10. Bojjhaïge, machasaü.

[BJT Page 132] [\x 132/]

19.Tatra pi sudaü bhagavà nàlandàyaü viharanto [PTS Page 084] [\q 84/] pàvàrikambavane etadeva bahulaü bhikkhunaü dhammiü kathaü karoti: "iti sãlaü, iti samàdhi, iti pa¤¤à, sãlaparibhàvito samàdhi mahapphalo hoti mahànisaüso: samàdhiparibhàvità pa¤¤à mahapphalà hoti mahànisaüsà. Pa¤¤àparibhàvitaü cittaü sammadeva àsavehi vimuccati seyyathãdaü: kàmàsavà bhavàsavà avijjàsavà"ti,

20. Atha kho bhagavà nàlandàyaü yathàbhirattaü viharitvà àyasmantaü ànandaü àmantesi: àyàmànanda yena pàñaligàmo tenupasaïkamissàmàti. 'Evaü bhanteti' kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena pàñaligàmo tadavasari. Assosuü kho pàñaligàmiyà upàsakà 'bhagavà kira pàñaligàmaü anuppatto ti, atha kho pàñaligàmiyà upàsakà yena bhagavà tenupasaïkamiüsu, upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdiüsu. Ekamantaü nisinnà kho pàñaligàmiyà upàsakà bhagavantaü etadavocuü: adhivàsetu no bhante bhagavà àvasathàgàranti. Adhivàsesi bhagavà tuõhãbhàvena,

21. Atha kho pàñaligàmiyà upàsakà bhagavato adhivàsanaü viditvà uññhàyàsanà bhagavantaü abhivàdetvà padakkhãõaü katvà yena àvasathàgàraü tenupasaïkamiüsu. Upasaïkamitvà sabbasanthariü àvasathàgàraü santharitvà àsanàni pa¤¤àpetvà udakamaõikaü patiññhapetvà telappadãpaü àropetvà yena bhagavà tenupasaïkamiüsu. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho pàñaligàmiyà upàsakà bhagavantaü etadavocuü: sabbasattharisanthataü bhante àvasathàgàraü, àsanàni pa¤¤attàni, udakamaõiko patiññhàpito, telappadãpo àropito, yassa'dàni bhante bhagavà kàlaü ma¤¤atã ti.

22. [PTS Page 085] [\q 85/] atha kho bhagavà sàyaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaramàdàya saddhiü bhikkhusaïghena yena àvasathàgàraü tenupasaïkami. Upasaïkamitvà pàde pakkhàletvà àvasathàgàraü pavisitvà majjhimaü thambhaü nissàya puratthàbhimukho nisãdi. Bhikkhusaïgho pi kho pàde pakkhàletvà - àvasathàgàraü pavisitvà pacchimaü bhittiü nissàya puratthàbhimukho nisãdi bhagavantaü yeva purakkhatvà. 2 Pàñaligàmiyà pi kho upàsakà pàde pakkhàletvà àvasathàgàraü pivisitvà puratthimaü bhittiü nissàya pacchimàbhimukhà nisãdiüsu bhagavantaü yeva purakkhatvà2.

----------------

1. Sabbasantharitaü santhataü, syà. Sabbasanthariü santhataü, sãmu. 2. Purekkhitvà, sãmu.

[BJT Page 134] [\x 134/]

(Pàñaligàmiyànaü upàsakànaü ovàdo:)

23. Atha kho bhagavà pàñaligàmiye upàsake àmantesi. Pa¤cime gahapatayo àdãnavà dussãlassa sãlavipattiyà. Katame pa¤ca:

Idha gahapatayo dussãlo sãlavipanno pamàdàdhikaraõaü mahatiü bhogajàniü nigacchati. Ayaü pañhamo àdãnavo dussãlassa sãlaü vipattiyà.

Puna ca paraü gahapatayo dussãlassa sãlavipannassa pàpako kittisaddo abbhuggacchati. Ayaü dutiyo àdãnavo dussãlassa sãlavipattiyà.

Puna ca paraü gahapatayo dussãlo sãlavipanno ya¤¤adeva parisaü upasaïkamati yadi khattiyaparisaü yadi bràhmaõaparisaü yadi gahapatiparisaü yadi samaõaparisaü, avisàrado upasaïkamati maïkubhåto. Ayaü tatiyo àdãnavo dussãlassa sãlavipattiyà.

Puna ca paraü gahapatayo dussãlo sãlavipanno sammåëho kàlaü karoti. Ayaü catuttho àdãnavo dussãlassa sãlavipattiyà.

Puna ca paraü gahapatayo dussãlo sãlavipanno kàyassa bhedà parammaraõà apàyaü duggatiü vinipàtaü nirayaü upapajjati. Ayaü pa¤camo àdãnavo dussãlassa sãlavipattiyà.

Ime kho gahapatayo pa¤ca àdãnavà dussãlassa sãlavipattiyà.

24. [PTS Page 086] [\q 86/] pa¤cime gahapatayo ànisaüsà sãlavato sãlasampadàya. Katame pa¤ca?

Idha gahapatayo sãlavà sãlasampanno appamàdàdhikaraõaü mahantaü bhogakkhandhaü adhigacchati. Ayaü pañhamo ànisaüso sãlavato sãlasampadàya.

Puna ca paraü gahapatayo sãlavato sãlasampannassa kalyàõo kittisaddo abbhuggacchati. Ayaü dutiyo ànisaüso sãlavato sãlasampadàya.

Puna ca paraü gahapatayo sãlavà sãlasampannà ya¤¤adeva parisaü upasaïkamati yadi khattiyaparisaü yadi bràhmaõaparisaü yadi gahapatiparisaü yadi samaõaparisaü, visàrado upasaïkamati amaïkubhåto. Ayaü tatiyo ànisaüso sãlavato sãlasampadàya.

Puna ca paraü gahapatayo sãlasampanno asammuëho kàlaü karoti. Ayaü catuttho ànisaüso sãlavato sãlasampadàya.

[BJT Page 136] [\x 136/]

Puna ca paraü gahapatayo sãlavà sãlasampanno kàyassa bhedà parammaraõà sugatiü saggaü lokaü upapajjati. Ayaü pa¤camo ànisaüso sãlavato sãlasampadàya.

"Ime kho gahapatayo pa¤ca ànisaüso sãlavato sãlasampadàyà"ti.

25. Atha kho bhagavà pàñaligàmiye upàsake bahudeva rattiü dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà uyyojesi "abhikkantà kho gahapatayo ratti yassa'dàni tumhe kàlaü ma¤¤athà"ti. 'Evaü bhante'ti kho pàñaligàmiyà upàsakà bhagavato pañissutvà uññhàyàsanà bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkamiüsu. Atha kho bhagavà acirapakkantesu pàñaligàmiyesu upàsakesu su¤¤àgàraü pàvisi.

(Pàñalãnagaramàpanaü)

26. Tena kho pana samayena sunãdhavassakàrà1 magadhamahàmattà pàñaligàme nagaraü màpenti vajjãnaü pañibàhàya. Tena kho pana samayena sambahulà [PTS Page 087] [\q 87/] devatàyo sahassasahasseva pàñaligàme vatthåni parigaõhanti. Yasmiü padese mahesakkhà devatà vatthåni parigaõhanti, mahesakkhànaü tattha ra¤¤aü ràjamahàmattànaü cittàni namanti nivesanàni màpetuü. Yasmiü padese majjhimà devatà vatthåni parigaõhanti, majjhimànaü tattha ra¤¤aü ràjamahàmattànaü cittàni namanti nivesanàni màpetuü. Yasmiü padese nãcà devatà vatthåni parigaõhanti, nãcànaü tattha ra¤¤aü ràjamahàmattànaü cittàni namanti nivesanàni màpetuü.

27. Addasà kho bhagavà dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena tà devatàye sahassasahasseva 2 pàñaligàme vatthåni parigaõhantiyo. Atha kho bhagavà rattiyà paccåsasamayaü paccuññhàya àyasmantaü ànandaü àmantesi: konu kho3 ànanda pàñaligàme nagaraü màpentã? Ti 4. "Sunãdhavassakàrà bhante magadhamahàmattà pàñaligàme nagaraü màpenti vajjãnaü pañibàhàyà"ti.

----------------

1. Sunãdha vassakàrà, machasaü. 2. Sahasasasseva, sãmu. [PTS] Sahasseva, machasaü. 3. Konukho, sãmu. 4. Màpetã, sãmu.

[BJT Page 138] [\x 138/]

28. Seyyathàpi ànanda devehi tàvatiüsehi saddhiü mantetvà evameva kho ànanda sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà pàñaligàme nagaraü màpenti vajjãnaü pañibàhàya. Idhàhaü ànanda addasaü dibbena cakkhunà visuddhena atikkantamànusakena sambahulà devatàyo sahassasahasseva pàñaligàme vatthåni parigaõhantiyo. Yasmiü ànanda padese mahesakkhà devatà vatthåni parigaõhanti, mahesakkhànaü tattha ra¤¤aü ràjamahàmattànaü cittàni namanti nivesanàni màpetuü. Yasmiü padese majjhimà devatà vatthåni parigaõhanti, majjhimànaü tattha ra¤¤aü ràjamahàmattànaü cittàni namanti nivesanàni màpetuü. Yasmiü padesà nãcà devatà vatthåni parigaõhanti, nãcànaü tattha ra¤¤aü ràjamahàmattànaü cittàni namanti nivesanàni màpetuü. Yàvatà ànanda ariyaü àyatanaü yàvatà vaõippatho1 idaü agganagaraü bhavissati pàñaliputtaü puñabhedanaü. [PTS Page 088] [\q 88/] pàñaliputtassa kho ànanda tayo antaràyà bhavissanti: aggito và udakato và mithubhedà vàti.

29. Atha kho sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà yena bhagavà tenupasaïkamiüsu. Upasaïkamitvà bhagavatà saddhiü sammodiüsu. Sammodanãyaü kathaü sàrànãyaü vãtisàretvà ekamantaü aññhaüsu. Ekamantaü ñhità kho sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà bhagavantaü etadavocuü: "adhivàsetu no bhavaü gotamo ajjatanàya bhattaü saddhiü bhikkhusaïghenà"ti. Adhivàsesi bhagavà tuõhãbhàvena.

30. Atha kho sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà bhagavato adhivàsanaü viditvà yena sako àvasatho tenupasaïkamiüsu. Upasaïkamitvà sake àvasathe paõãtaü khàdanãyaü bhojanãyaü pañiyàdàpetvà bhagavato kàlaü àrocàpesuü. 'Kàlo bho gotama niññhitaü bhattanti'.

31. Atha kho bhagavà pubbanhasamayaü nivàsetvà pattacãvaramàdàya saddhiü bhikkhusaïghena yena sunãdhavassakàrànaü magadhamahàmattànaü àvasatho tenupasaïkami. Upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà buddhapamukhaü bhikkhusaïghaü paõãtena khàdanãyena bhojanãyena sahatthà santappesuü sampavàresuü.

32. Atha kho sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà bhagavantaü bhuttàviü onãtapattapàõiü a¤¤ataraü nãcaü àsanaü gahetvà ekamantaü nisidiüsu. Ekamantaü nisinne kho sunãdhavassakàre magadhamahàmatte bhagavà imàhi gàthàhi anumodi:

----------------

1. Vaõipapàtho, syà.

[BJT Page 140] [\x 140/]

Atha kho bhagavà sunãdhavassakàre magadhamahàmatte imàhi gàthàhi anumoditvà uññhàyàsanà pakkàmi.

33. Tena kho pana samayena sunãdhavassakàrà magadhamahàmattà bhagavantaü piññhãto piññhito anubandhà honti. 'Yenajja samaõo gotamo dvàrena nikkhamissati, taü gotamadvàraü nàma bhavissati. Yena titthena gaïgaü nadiü5 tarissati, taü gotamatitthaü nàma bhavissatã'ti.

Atha kho bhagavà yena dvàrena nikkhakami, taü gotamadvàraü nàma ahosi. Atha kho bhagavà yena gaïgà nadã tenupasaïkami. Tena kho pana samayena gaïgà nadã pårà hoti samàtittikà kàkapeyyà. Appekacce manussà nàvaü pariyesanti, appekacce uëumpaü pariyesanti, appekacce kullaü bandhanti orà pàraü6 gantukàmà atha kho bhagavà seyyathàpi nàma balavà puriso sammi¤jitaü7 và bàhaü pasàreyya, pasàritaü và bàhaü sammi¤jeyya, 8 evameva gaïgàya nadiyà orimatãre antarahito pàrimatãre paccuññhàsi saddhiü bhikkhusaïghena.

Addasà kho bhagavà te manusse appekacce nàvaü pariyesante appekacce uëumpaü pariyesante, appekacce kullaü bandhante orà pàraü gantukàme. Atha kho bhagavà etamatthaü viditvà tàyaü velàyaü imaü udànàü udànesi:

Pañhamabhàõavàraü

----------------

1. Paõóitajàtiko, [PTS] 2. Brahmacàrino, machasaü. 3.Asasu, [PTS] 4. Anukampenti, sãmu. 5. Gaïgànadiü, syà. 6.Pàràpàraü, sãmu. Apàràpàraü, ma cha saü, [PTS] 7. Sami¤jitaü, machasaü. 8. Sami¤jeyya, machasaü. 9. Kullaü jano cabandhati, syà. * "Gotamatitthaü nàma ahosã"ti pàëiyaü na dissati. Tathàpa "gotamatitthàvidure" iti mahàbodhivaüsàdisu dissate.

[BJT Page 142] [\x 142/]

(Ariyasacca pañivedhakathà)

34. [PTS Page 090] [\q 90/] atha kho bhagavà àyasmantaü ànandaü àmantesi: 'àyamànanda yena koñigàmo tenupasaïkamissàmà'ti. 'Evaü bhante'ti. Kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena koñigàmo tadavasari. Tatrasudaü bhagavà koñigàme viharati. Tatra kho bhagavà bhikkhå àmantesi:

Catunnaü bhikkhave ariyasaccànaü ananubodhà appañivedhà evamidaü dãghamaddhànaü sandhàvitaü saüsaritaü mama¤ceva tumhàka¤ca. Katamesaü catunnaü:

Dukkhassa bhikkhave ariyasaccassa ananubodhà appañivedhà evamidaü dãghamaddhànaü sandhàvitaü saüsaritaü mama¤ceva tumhàka¤ca. Dukkhasamudayassa bhikkhave ariyasaccassa ananubodhà appañivedhà evamidaü dãghamaddhànaü sandhàvitaü saüsaritaü mama¤ceva tumhàka¤ca. Dukkhanirodhassa bhikkhave ariyasaccassa ananubodhà appañivedhà evamidaü dãghamaddhànaü sandhàvitaü saüsaritaü mama¤ceva tumhàka¤ca. Dukkhanirodhagàminiyà pañipadàya bhikkhave ariyasaccassa ananubodhà appañivedhà evamidaü dãghamaddhànaü sandhàvitaü saüsaritaü mama¤ceva tumhàka¤ca.

Tayidaü bhikkhave dukkhaü ariyasaccaü anubuddhaü pañividdhaü dukkhasamudayo1 ariyasaccaü anubuddhaü pañividdhaü. Dukkhanirodho2 ariyasaccaü anubuddhaü pañividdhaü. Dukkhanirodhagàminã pañipadà ariyasaccaü anubuddhaü pañividdhaü. Ucchinnà bhavataõhà, khãõà bhavanetti. Natthidàni punabbhavo'ti.

Idamavoca bhagavà. Idaü vatthà sugato athàparaü etadavoca satthà:

35. Tatra pi sudaü bhagavà koñigàme viharanto etadeva bahulaü bhikkhånaü dhammiü kathaü karoti: "iti sãlaü, iti samàdhi, iti pa¤¤à sãlaparibhàvito samàdhi mahapphalo hoti mahànisaüso. Samàdhiparibhàvità pa¤¤à mahapphalàhoti mahànisaüsà. Pa¤¤àparibhàvitaü cittaü sammadeva àsavehi vimuccati, seyyathãdaü: kàmàsavà bhavàsavà avijjàsavà"ti

1. Dukkhasamudayaü sãmu. Machasaü, [PTS] 2. Dukkhanirodhaü, sãmu, machasaü, [PTS] 3. Saüsaritaü sãmu. 4. Tàyeva, [PTS] 5. Kàmàsavà bhavàsavà diññhàsavà avijjàsavà, [PTS]

[BJT Page 144] [\x 144/]

Dhammàdàsa dhammapariyàyo

36. Atha kho bhagavà koñigàme yathàbhirattaü viharitvà àyasmantaü ànandaü àmantesi "àyàmànanda yena nàdikà1 tenupasaïkamissàmà"ti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena nàdikà tadavasari. Tatrapi sudaü bhagavà nàdike viharati gi¤jakàvasathe. Atha kho àyasmà ànando yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ànando bhagavantaü etadavoca:

Sàëho nàma bhante bhikkhu nàdike kàlakato. 2 Tassa kà gati, ko abhisamparàyo? Nandà nàma bhante bhikkhunã nàdike kàlakatà. Tassà kà gati, ko abhisamparàyo? [PTS Page 092] [\q 92/] sudatto nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati, ko abhisamparàyo? Sujàtà nàma bhante upàsikà nàdike kàlakatà. Tassà kà gati, ko abhisamparàyo? Kakudho3 nàma bhante upàsako nàdike kàlakato, tassa kà gati, ko abhisamparàyo? Kàliïgo4 nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati, ko abhisamparàyo. Nikaño nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati, ko abhisamparàyo? Kañissabho nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati. Ko abhisamparàyo? Tuññho nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati. Ko abhisamparàyo? Santuññho nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati. Ko abhisamparàyo? Bhaddo nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati, ko abhisamparàyo? Subhaddo nàma bhante upàsako nàdike kàlakato. Tassa kà gati, ko abhisamparàyo? Ti.

37. Sàëho ànanda bhikkhu àsavànaü khayà anàsavaü cotovimuttiü pa¤¤àvimuttiü diññhevadhammesayaüabhi¤¤à sacchikatvà upasampajja vihàsi. Nandà ànanda bhikkhunã pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtikà tattha parinibbàyinã anàvattidhammà tasmà lokà. Sudatto ànanda upàsako tiõõaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà ràgadosamohànaü tanuttà sakadàgàmi sakideva imaü lokaü àganatvà dukkhassantaü karissati. Sujàtà ànanda upàsikà tiõõaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà sotàpannà avinipàtadhammà niyatà sambodhiparàyaõà.

----------------

1. Nàtika, ma cha saü. 2. Kàlakato, machasaü. 3. Kukkuño machasaü. 4. Kàëimbe, machasaü kàraëimbo, syà.

[BJT Page 146] [\x 146/]

Kakudho nàma ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Kàliïgo ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Nikaño ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Kañissabho ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Tuññho ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Santuññho ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Bhaddo ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà lokà. Subhaddo ànanda upàsako pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtiko tattha parinibbàyã anàvattidhammo tasmà [PTS Page 093] [\q 93/] lokà.

Paropa¤¤àsaü ànanda nàdike upàsakà kàlakatà pa¤cannaü orambhàgiyànaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà opapàtikà tattha parinibbàyino anàvattidhammà tasmà lokà.

Sàdhikà navuti ànanda nàdike upàsakà kàlakatà tiõõaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà ràgadosamohànaü tanuttà sakadàgàmino sakideva imaü lokaü àgantvà dukkhassantaü karissanti.

Sàtirekàni ànanda pa¤ca satàni nàdike upàsakà kàlakatà tiõõaü sa¤¤ojanànaü parikkhayà sotàpannà avinipàtadhammà niyatà sambodhiparàyaõà.

38. Anacchariyaü kho panetaü ànanda yaü manussabhåto kàlaü kareyya, tasmi¤ce kàlakate tathàgataü upasaïkamitvà etamatthaü pucchissatha, vihesà cesà ànanda tathàgatassa. Tasmàtihànanda dhammàdàsaü nàma dhammapariyàyaü desessàmi yena samannàgato ariyasàvako àkaïkhamàno attanà'va attànaü byàkareyya: 'khãõanirayomhi khãõatiracchànayoni khãõapettivisayo khãõàpàyaduggativinipàto, sotàpannohamasmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyaõo'ti.

Katamo ca so ànanda dhammàdàso dhammapariyàyo yena samannàgato ariyasàvako àkaïkhamàno attanà va attànaü byàkareyya: khãõanireyomhi khãõatiracchànayoni khãõapettivisayo khãõàpàyaduggativinipàto, sotàpanno'hamasmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyaõo'ti:

[BJT Page 148] [\x 148/]

Idhànanda ariyasàvako buddhe aveccappasàdena samannàgato hoti: "itipi so bhagavà arahaü sammàsambuddho vijjàcaraõasampanno sugato lokavidå anuttaro purisadammasàrathã satthà devamanussànaü buddho bhagavà"ti.

Dhamme aveccappasàdena samannàgato hoti: "svàkkhàto bhagavatà dhammo sandiññhiko akàliko ehipassiko opanayiko1 paccattaü veditabbo vi¤¤åhã"ti.

Saïghe aveccappasàdena samannàgato hoti: "supañipanno bhagavato sàvakasaïgho, ujupañipanno bhagavato sàvakasaïgho, ¤àyapañipanno [PTS Page 094] [\q 94/] bhagavato sàvakasaïgho, sàmãcipañipanno bhagavato sàvakasaïgho. Yadidaü cattàri purisayugàni, aññha purisapuggalà. Esa bhagavato sàvakasaïgho àhuneyyo, pàhuneyyo, dakkhiõeyyo, a¤jalikaranãyo, anuttaraü pu¤¤akkhettaü lokassà"ti.

Ariyakantehi sãlehi samannàgato hoti akhaõóehi acchiddehi asabalehi akammàsehi bhujissehi vi¤¤åppasatthehi aparàmaññhehi samàdhisaüvattanikehi.

Ayaü kho so ànanda dhammàdàso dhammapariyàyo yena samannàgato ariyasàvako àkaïkhamàno attanà'va attànaü byàkareyya 'khãõanirayo'mbhi khãõatiracchànayoni khãõapettivisayo khãõàpàyaduggativinipàto. Sotàpannohamasmi avinipàtadhammo niyato sambodhiparàyaõo'ti.

39. Tatra pi sudaü bhagavà nàdike viharanto gi¤jakàvasathe etadeva bahulaü bhikkhånaü dhammiü kathaü karoti: "iti sãlaü, iti samàdhi, iti pa¤¤à sãlaparibhàvito samàdhi mahapphalo hoti mahànisaüso. Samàdhiparibhàvità pa¤¤à mahapphalà hoti mahànisaüsà. Pa¤¤àparibhàvitaü cittaü sammadeva àsavehi vimuccati - seyyathãdaü: kàmàsavà bhavàsavà avijjàsavà"ti.

----------------

1. Opaneyyako, machasaü.

[BJT Page 150] [\x 150/]

(Ambapàlivane satipaññhàna desanà)

40. Atha kho bhagavà nàdike yathàbhirattaü viharitvà àyasmantaü ànandaü àmantesi: 'àyàmànanda, yena vesàli tenupasaïkamissàmà'ti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena vesàlã tadavasari. Tatra sudaü bhagavà vesàliyaü viharati ambapàlivane. Tatra kho bhagavà bhikkhå àmantesi:

"Sato bhikkhave bhikkhå vihareyya sampajàno. Ayaü vo amhàkaü anusàsanã.

Katha¤ca bhikkhave, bhikkhu sato hoti: idha bhikkhave, bhikkhu kàye kàyànupassã viharati àtàpãsampajàno [PTS Page 095] [\q 95/] satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü, vedanàsu vedanànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü, citte cittànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü dhammesu dhammànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü. Evaü kho bhikkhave, bhikkhu sato hoti.

Katha¤ca bhikkhave, bhikkhu sampajàno hoti: idha bhikkhave, bhikkhu abhikkante pañikkante sampajànakàrã hoti. âlokite vilokite sampajànakàrã hoti. Sammi¤jite pasàrite sampajànakàrã hoti. Saïghàñipattacãvaradhàraõe sampajànakàrã hoti. Asite pãte khàyite sàyite sampajànakàrã hoti. Uccàrapassàvakamme sampajànakàrã hoti. Gate ñhite nisinne sutte jàgarite bhàsite tuõhãbhàve sampajànakàrã hoti. Evaü kho bhikkhave, bhikkhu sampajàno hoti.

Sato bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajàno. Ayaü vo amhàkaü anusàsanã"ti.

[BJT Page 152] [\x 152/]

(Ambapàlã àràmapañiggahanaü)

41. Assosi kho ambapàlã gaõikà 'bhagavà kira vesàliü anuppatto vesàliyaü viharati mayhaü ambavane'ti. Atha kho ambapàlã gaõikà bhaddàni bhaddàni yànàni yojàpetvà, bhaddaü yànaü abhiråhitvà, bhaddehi bhaddehi yànehi vesàliyà niyyàsi. Yena sako àràmo tena pàyàsi. Yàvatikà yànassa bhåmi yànena gantvà yànà paccorohitvà pattikà'va yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho ambapàliü gaõikaü bhagavà dhammiyà kathàya sandassesi samàdapesi samuttejesi sampahaüsesi. Atha kho ambapàlã gaõikà bhagavatà dhammiyà kathàya sandassità samàdapità samuttejità sampahaüsità bhagavantaü etadavoca: 'adhivàsetu me bhante bhagavà svàtanàya bhattaü saddhiü bhikkhusaïghenà'ti. Adhivàsesi bhagavà tuõhãbhàvena. Atha kho ambapàlã gaõikà bhagavato adhivàsanaü viditvà uññhàyàsanà bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkàmi.

42. Assosuü kho vesàlikà licchavã 'bhagavà kira [PTS Page 096] [\q 96/] vesàliü anuppatto vesàliyaü viharati ambapàlivane'ti. Atha kho te licchavã bhaddàni bhaddàni yànàni yojàpetvà, bhaddaü bhaddaü yànaü abhiråhitvà, bhaddehi bhaddehi yànehi vesàliyà nãyaüsu. 1 Tatra ekacce licchavã nãlà honti nãlavaõõà nãlavatthà nãlàlaïkàrà, ekacce licchavã pãtà honti pãtavaõõà pãtavatthà pãtàlaïkàrà, ekacce licchavã lohità2 honti lohitavaõõà lohitavatthà lohitàlaïkàrà, ekacce licchavã odàtà honti odàtavaõõà odàtavatthà odàtàlaïkàrà.

43. Atha kho ambapàlã gaõikà daharànaü daharànaü licchavãnaü akkhena akkhaü cakkena cakkaü yugena yugaü pativaññesi. 3 Atha kho te licchavã ambapàliü gaõikaü etadavocuü: 'ki¤je, ambapàli, daharànaü daharànaü licchavãnaü akkhena akkhaü cakkena cakkaü yugena yugaü pativaññesã?Ti. 'Tathà hi pana me ayyaputtà, bhagavà nimantino svàtanàya bhattaü saddhiü bhikkhusaïghenà'ti. 'Dehi je, ambapàli, etaü bhattaü satasahassenà'ti. 'Sace'pi me ayyaputtà vesàliü sàhàraü dassatha, evamahaü taü bhattaü 4 na dassàmã'ti. Atha kho te licchavã aïguliü5 poñhesuü. 'Jitamhà vata bho ambakàya, 6 jitamhà7 vata bho ambakàyà'ti.

1. Nãyàyiüsu - [PTS] Nãyyaüsu, machasaü, syà. 2.Lohitakà - [PTS] 3. Pañivaññesi, machasaü - [PTS] syà. 4.Esãmpi mahattaü - syà. 5. Aïgulã sãmu. [PTS] 6. Ambapàlikàya - syà. 7. Va¤citamhà - [PTS]

[BJT Page 154] [\x 154/]

44. Atha kho te licchavã yena ambapàlivanaü tena pàyiüsu. Addasà kho bhagavà te licchavã dårato'va àgacchante. Disvà bhikkhå àmantesi: 'yesaü bhikkhave bhikkhånaü devà tàvatiüsà adiññhà, 1 oloketha bhikkhave, licchavãparisaü, avaloketha 2 [PTS Page 097] [\q 97/] bhikkhave, licchavãparisaü, upasaüharatha bhikkhave licchavãparisaü tàvatiüsasadisanti 3.

45. Atha kho te licchavã yàvatikà yànassa bhåmi yànena ganatvà yànà paccorohitvà, pattikà'va yena bhagavà tenupasaïkamiüsu. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdiüsu. Ekamantaü nisinne kho te licchavã bhagavà dhammiyà kathàya sandassesi samàdapesi samuttejesi sampahaüsesi. Atha kho te licchavã bhagavatà dhammiyà kathàya sandassità samàdapità samuttejità sampahaüsità bhagavantaü etadavocuü: 'adhivàsetu no bhagavà svàtanàya bhattaü saddhiü bhikkhusaïghenà'ti. Atha kho bhagavà te licchavã etadavoca. 'Adhivutthaü kho me licchavã svàtanàya ambapàliyà gaõikàya 4 bhattanti. ' Atha kho te licchavã aïguliü poñhesuü: 'jitambhà vata bho ambakàya. Jitambhà vata bho ambakàyà'ti. Atha kho te licchavã bhagavato bhàsitaü abhinanditvà anumoditvà uññhàyàsanà bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà pakkamiüsu.

46. Atha kho ambapàlã gaõikà tassà ettiyà accayena sake àràme paõãtaü khàdanãyaü bhojanãyaü pañiyàdàpetvà bhagavato kàlaü àrocàpesi: 'kàlo bhante, niññhitaü bhattanti'. Atha kho bhagavà pubbaõhasamayaü nivàsetvà pattacãvaramàdàya saddhiü bhikkhusaïghena yena ambapàliyà gaõikàya nivesanaü tenupasaïkami. Upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. Atha kho ambapàlã gaõikà buddhapamukhaü bhikkhusaïghaü paõãtena khàdanãyena bhojanãyena sahatthà santappesi sampavàresi. Atha kho ambapàlã gaõikà bhagavantaü bhuttàviü onãtapattapàõiü a¤¤ataraü nãcaü àsanaü gahetvà [PTS Page 098] [\q 98/] ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnà kho ambapàlã gaõikà bhagavantaü etadavoca: "imàhaü bhante, àràmaü buddhapamukhassa bhikkhusaïghassa dammã"ti. Pañiggahesi bhagavà àràmaü. Atha kho bhagavà ambapàliü gaõikaü dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà uññhàyàsanà pakkàmi.

47. Tatra pi sudaü bhagavà vesàliyaü viharanto ambapàlivane etadeva bahulaü bhikkhånaü dhammiü kathaü karoti: 'iti sãlaü, iti samàdhi, iti pa¤¤à. Sãlaparibhàvito samàdhi mahapphalo hoti mahànisaüso. Samàdhiparibhàvità pa¤¤à mahapphalà hoti mahànisaüsà pa¤¤àparibhàvitaü cittaü sammadeva àsavehi vimuccati - seyyathãdaü: kàmàsavà bhavàsavà avijjàsavà"ti.

1. Adiññhapubbà - katthavi. 2. Apaloketha - sãmu. 3. Tàvatiüsà sadisaü - sãmu tàvatiüsaparisaü - [PTS] 4. Ambapàligaõikàya - sãmu - [PTS]

[BJT Page 156] [\x 156/]

(Beluvagàme jãvitasaïkhàra - adhiññhànaü)

48. Atha kho bhagavà ambapàlivane yathàbhirattaü viharitvà àyasmantaü ànandaü àmantesi: 'àyàmànanda, yena beluvagàmako2 tenupasaïkamissàmà'ti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavà mahatà bhikkhusaïghena saddhiü yena beluvagàmako tadavasari. Tatra sudaü bhagavà beluvagàmake viharati. Tatra kho bhagavà bhikkhå àmantesi: 'etha tumhe bhikkhave samantà vesàliü yathàmittaü yathàsandiññhaü yathàsambhattaü vassaü upetha. 3 Ahaü pana idheva beluvagàmake vassaü upagacchàmã'ti. 'Evaü bhante'ti kho te bhikkhå bhagavato pañissutvà samantà vesàliü yathàmittaü yathàsandiññhaü [PTS Page 099] [\q 99/] yathàsambhattaü vassaü upagacchiüsu. 4 Bhagavà pana tatve beluvagàmake vassaü upaga¤chi. 5

49. Atha kho bhagavato vassåpagatassa kharo àbàdho uppajji. Bàëhà6 vedanà vattanti màraõantikà. Tà sudaü7 bhagavà sato sampajàno adhivàseti 8 aviha¤¤amàno. Atha kho bhagavato etadahosi: 'na kho metaü patiråpaü yo'haü9 anàmantetvà upaññhàke anapaloketvà bhikkhusaïghaü parinibbàyeyyaü. Yannånàhaü imaü àbàdhaü viriyena10 pañippanàmetvà jãvitasaïkhàraü adhiññhàya vihareyya'nti. Atha kho bhagavà taü àbàdhaü viriyena pañippanàmetvà jãvitasaïkhàraü adhiññhàya vihàsi. Atha kho bhagavato so àbàdho pañippassamhi. Atha kho bhagavà gilànà vuññhito aciravuññhito gela¤¤à vihàrà nikkhamma vihàrapacchàyàyaü11 pa¤¤atte àsane nisãdi.

50. Atha kho àyasmà ànando yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ànando bhagavantaü etadavoca: "diññho12 me bhante bhagavato phàsu. Diñañhaü me bhante bhagavato khamanãyaü. Api ca me bhante madhurakajàto viya kàyo. Disà'pi me na pakkhàyanti, dhammà'pi maü nappañibhanti bhagavato gela¤¤ena. Api ca me bhante ahosi kàci deva assàsamattà 'na tàva bhagavà parinibbàyissati na yàva bhagavà bhikkhusaïghaü àrabbha ki¤cideva udàharatã"ti.

----------------

1. Parivesanà. [PTS] 2. Veëuvagàmako - machasaü, 3.Upagacchatha - syà. 4. Upaga¤juü - [PTS] 5. Upagacchi - machasaü. 6.Pabàëabhà - katthaci. 7. Tatra sudaü - machasaü. 8. Adhivàsesi - machasaü. 9. Yavàhaü - machasaü. 10. Viriyena - machasaü. 11.Vihàrapapacachàyàyaü - syà. 12. Diññhà - katthaci.

[BJT Page 158] [\x 158/]

51. [PTS Page 100] [\q 100/] kimpanànanda bhikkhusaïgho mayi paccàsiüsati:1 desito ànanda, mayà dhammo anantaraü abàhiraü karitvà natthànanda 2 tathàgatassa dhammesu àcariyamuññhi. Yassa nåna ànanda evamassa: 'ahaü bhikkhusaïghaü pariharissàmã'ti và, mamuddesiko bhikkhusaïgho'ti và, so nåna ànanda, bhikkhusaïghaü àrabbha ki¤cideva udàhareyya. Tathàgatassa kho ànanda na evaü hoti: 'ahaü bhikkhusaïghaü pariharissàmã'ti và mamuddesiko bhikkhusaïgho'ti và. Sa kiü3 ànanda tathàgato bhikkhusaïghaü àrabbha ki¤cideva udàharissati?

52. Ahaü kho panànanda, etarahi jiõõo vuddho mahallako addhagato vayo anuppatto. âsãtiko me vayo vattati. Seyyathàpi ànanda, jajjarasakañaü vekkhamissakena 4 yàpeti, evameva kho ànanda vekkhamissakena ma¤¤e tathàgatassa kàyo yàpeti. Yasmiü ànanda, samaye tathàgato sabbanimittànaü amanasikàrà ekaccànaü vedanànaü nirodhà animittaü cetosamàdhiü upasampajja viharati, phàsutaro5 ànanda, tasmiü samaye tathàgatassa kàyo hoti. Tasmàtihànanda, attadãpà viharatha attasaraõà ana¤¤asaraõà, dhammadãpà dhammasaraõà ana¤¤asaraõà.

53. Katha¤ca ànanda, bhikkhu attadãpo viharati attasaraõo ana¤¤asaraõo, dhammadãpo dhammasaraõo ana¤¤asaraõo: idhànanda bhikkhu kàye kàyànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü, vedanàsu vedanànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü, citte cittànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü, dhammesu dhammànupassã viharati àtàpã sampajàno satimà vineyya loke abhijjhàdomanassaü.

54. Evaü kho ànanda, bhikkhu attadãpo viharati attasaraõo ana¤¤asaraõo, dhammadãpo dhammasaraõo ana¤¤asaraõo. [PTS Page 101] [\q 101/] ye hi keci ànanda, etarahi và mamaü và accayena attadãpà viharissanti attasaraõà ana¤¤asaraõà. Dhammadãpà dhammasaraõà ana¤¤asaraõà, tamatagge me te ànanda, bhikkhu bhavissanti ye keci sikkhàkàmà'ti.

Dutiyabhàõavàraü.

----------------

1. Paccàsãsati, machasaü. 2. Na natthànanda, [PTS] 3. Kiü, [PTS] 4. Vedhamissakena, sãmu: nà: veñhamisasakena, katthaci. Veëumissakena, syà. Veghamissakena, [PTS] vekhamissakena, di a; machasaü. 5. Phàsukato, [PTS]

[BJT Page 160] [\x 160/]

(Càpàlacetiye àyusaïkhàrossajanaü)

55. [PTS Page 102] [\q 102/] atha kho bhagavà pubbanhasamayaü nivàsetvà pattacãvaramàdàya vesàliü piõóàya pàvisi. Vesàliyaü piõóàya caritvà pacchàbhattaü piõóapàtapañikkanto àyasmantaü ànandaü àmantesi: "gaõhàhi ànanda nisãdanaü, yena càpàlaü cetiyaü1 tenupasaïkamissàma divàvihàràyà"ti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato pañissutvà nisãdanaü àdàya bhagavantaü piññhito piññhito anubandhi. Atha kho bhagavà yena càpàlaü cetiyaü tenupasaïkami. Upasaïkamitvà pa¤¤atte àsane nisãdi. âyasmà pi kho ànando bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinnaü kho àyasmantaü ànandaü bhagavà etadavoca:

56. "Ramaõãyà ànanda vesàlã, ramaõãyaü udenaü cetiyaü, ramaõãyaü gotamakaü cetiyaü, ramaõãyaü sattamba 2 cetiyaü, ramaõãyaü bahuputtaü cetiyaü, ramaõãyaü sàrandadaü cetiyaü3 ramaõãyaü càpàlaü cetiyaü. [PTS Page 103] [\q 103/] yassa kassaci ànanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà, so àkaïkhamàno kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và. Tathàgatassa kho pana ànanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà. So àkaïkhamàno ànanda tathàgato kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và"ti.

57. Evaü kho4 àyasmà ànando bhagavatà oëàrike nimitte kayiramàne oëàrike obhàse kayiramàne nàsakkhi pañivijjhituü. Na bhagavantaü yàci "tiññhatu bhante bhagavà kappaü, tiññhatu sugato kappaü bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànanti" yathà taü màrena pariyuññhitacitto.

58. Dutiyampi kho bhagavà àyasmantaü ànandaü àmantesi: "ramaõãyà ànanda vesàlã, ramaõãyaü udenaü cetiyaü, ramaõãyaü gotamakaü cetiyaü, ramaõãyaü sattamba 2 cetiyaü, ramaõãyaü bahuputtaü cetiyaü, ramaõãyaü sàrandadaü cetiyaü3 ramaõãyaü càpàlaü cetiyaü.

----------------

1. Càpàlacetiyaü, sãmu pàvalaü cetiyaü, syà. 2. Sattambakaü cetiya. [PTS] 3. ânandacetiyaü, sãmu. 4. Evampi. Sata

[BJT Page 162] [\x 162/]

Yassa kassaci ànanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà, so àkaïkhamàno kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và. Tathàgatassa kho pana ànanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà. So àkaïkhamàno ànanda tathàgato kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và"ti.

Tatiyampi kho bhagavà àyasmantaü ànandaü àmantesi: "ramaõãyà ànanda vesàlã, ramaõãyaü udenaü cetiyaü, ramaõãyaü gotamakaü cetiyaü, ramaõãyaü sattamba 2 cetiyaü, ramaõãyaü bahuputtaü cetiyaü, ramaõãyaü sàrandadaü cetiyaü3 ramaõãyaü càpàlaü cetiyaü. Yassa kassaci ànanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà, so àkaïkhamàno kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và. Tathàgatassa kho pana ànanda cattàro iddhipàdà bhàvità bahulãkatà yànãkatà vatthukatà anuññhità paricità susamàraddhà. So àkaïkhamàno ànanda tathàgato kappaü và tiññheyya kappàvasesaü và"ti.

59. Evampi kho àyasmà ànando bhagavatà oëàrike nimitte kayiramàne oëàrike obhàse kayiramàne nàsakkhi pañivijjhituü. [PTS Page 104] [\q 104/] na bhagavantaü yàci "tiññhatu bhante bhagavà kappaü, tiññhatu sugato kappaü bahujanahitàya bahujanasukhàya lokànukampàya atthàya hitàya sukhàya devamanussànanti" yathà taü màrena pariyuññhitacitto.

60. Atha kho bhagavà àyasmantaü ànandaü àmantesi: "gaccha tvaü ànanda, yassa'dàni kàlaü ma¤¤asã" ti. 'Evaü bhante'ti kho àyasmà ànando bhagavato pañissutvà uññhàyàsanà bhagavantaü abhivàdetvà padakkhiõaü katvà avidåre a¤¤atarasmiü rukkhamåle nisãdi. Atha kho màro pàpimà acirapakkante àyasmante ànande yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhito kho màro pàpimà bhagavantaü etadavoca:

61. "Parinibbàtu'dàni bhante bhagavà. Parinibbàtu sugato parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato. "Bhàsità kho panesà bhante bhagavatà vàcà: 'na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me bhikkhå na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤apessanti paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessantã ti. Etarahi kho pana bhante bhikkhu bhagavato sàvakaü viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà [PTS Page 105] [\q 105/] sàmãcipañipannà anudhammacàrino sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhanti desenti pa¤¤apenti paññhapenti vivaranti vibhajanti uttànãkaronti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desenti. Parinibbàtu'dàni bhante bhagavà. Parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo' dàni bhante bhagavato. "

[BJT Page 164] [\x 164/]

62. "Bhàsità kho panesà bhante bhagavatà vàcà: 'na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me bhikkhuniyo na sàvikà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤apessanti paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttàni karissanti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti'ti. Etarahi kho pana bhante bhikkhuniyo bhagavato sàvikà viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhanti desenti pa¤¤apenti paññhapenti vivaranti vibhajanti uttànãkaronti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desenti. Parinibbàtu'dàni bhante bhagavà. Parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato. 63."Bhàsità kho panesà bhante bhagavatà vàcà: 'na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me upàsakà na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤apessanti paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttàni karissanti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti'ti. Etarahi kho pana bhante upàsakà bhagavato sàvakà viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhinti desenti pa¤¤apenti paññhapenti vivaranti vibhajanti uttànãkaronti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desenti. Parinibbàtu'dàni bhante bhagavà. Parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato. "

64. "Bhàsità kho panesà bhante bhagavatà vàcà: 'na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me upàsikà na sàvikà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤apessanti paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttàni karissanti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti'ti.

[BJT Page 166] [\x 166/] etarahi kho pana bhante upàsikà bhagavato sàvikà viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü [PTS Page 106] [\q 106/] àcariyakaü uggahetvà àcikkhanti desenti pa¤¤apenti paññhapenti vivaranti vibhajanti uttànãkaronti, uppannaü parappavàdaü sahadhammena suniggahãtaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desenti. Parinibbàtu'dàni bhante bhagavà. Parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato.

65. Bhàsità kho panesà bhante bhagavatà vàcà: 'na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me idaü brahmacariyaü na iddhaü ceva bhavissati phita¤ca vitthàrikaü1 bàhuja¤¤aü puthubhåtaü, yàva devamanussehi suppakàsitanti', etarahi kho pana bhante bhagavato brahmacariyaü iddha¤ceva phita¤ca vitthàrikaü bàhuja¤¤aü puthubhåtaü yàva demamanussehi suppakàsitaü. Parinibbàtu'dàni bhante bhagavà. Parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato"ti.

66. Evaü vutte bhagavà màraü pàpimantaü etadavoca: appossukke tvaü pàpima hohi. Na ciraü tathàgatassa parinibbànaü bhavissati. Ite tiõõaü màsànaü accayena tathàgato parinibbàyissatã"ti.

67. Atha kho bhagavà càpàle cetiye sato sampajàno àyusaïkhàraü ossaji. Ossaññhe ca bhagavatà àyusaïkhàre mahàbhåmicàlo ahosi hiüsanako salomahaüso2. Devadundubhiyo3 ca phaliüsu. Atha kho bhagavà [PTS Page 107] [\q 107/] etamatthaü viditvà tàyaü velàyaü imaü udànaü udànesi:

(Bhåmicàlassa aññha hetu)

68. Atha kho àyasmato ànandassa etadahosi: acchariyaü vata bho, abbhutaü vata bho. Mahà vatàyaü bhåmicàlo, sumahà vatàyaü bhåmicàlo, hiüsanako salomahaüso. Devadundubhiyo ca eliüsu. Ko nu kho hetu ko paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàyà ti. Atha kho àyasmà ànando yena bhagavà tenupasaïkami. Upasaïkamitvà bhagavantaü abhivàdetvà ekamantaü nisãdi. Ekamantaü nisinno kho àyasmà ànando bhagavantaü etadavoca: acchariyaü bhante, abbhutaü bhante. Mahà vatàyaü bhante bhåmicàlo, sumahà vatàyaü bhante bhåmicàlo hiüsanako salomahaüso. Devadundubhiyo ca eliüsu. Ko nu kho bhante hetu ko paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàyà?"Ti.

----------------

1. Vitthàritaü, sãmu. 2. Lomahaüso, machasaü. 3. Devaduhiyo, sãmu

[BJT Page 168] [\x 168/]

69. Aññha kho ime ànanda hetu aññha paccayà mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. Katame aññha?

Ayaü ànanda mahàpañhavi udake patiññhità. Udakaü vàte patiññhitaü. Vàto àkàsaññho hoti. Hoti kho so ànanda samayo yaü mahàvàtà vàyanti, mahàvàtà vàyantà udakaü kampenti, udakaü kampitaü pañhaviü kampeti. Ayaü [PTS Page 108] [\q 108/] pañhamo hetu pañhamo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (1)

Puna ca paraü ànanda samaõo và hoti bràhmaõo và ididhimà cetovasippatto, devo và mahiddhiko mahànubhàvo, tassa parittà pañhavisa¤¤à bhàvità hoti, appamàõà àposa¤¤à. So imaü pañhaviü kampeti saükampeti sampakampeti sampavedheti. Ayaü dutiyo hetu dutiyo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (2)

Puna ca paraü ànanda yadà bodhisatto tusità kàyà cavitvà sato sampajàno màtukucchiü okkamati, tadà'yaü pañhavã kampati saükampati sampakampati sampavedhati. Ayaü tatiyo hetu tatiyo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (3)

Puna ca paraü ànanda yadà bodhisatto sato sampajàno màtukucchismiü nikkhamati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati sampavedhati. Ayaü catuttho hetu catuttho paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (4)

Puna ca paraü ànanda yadà tathàgato anuttaraü sammàsambodhiü abhisambujjhati, tadàyaü pañhavã kampati saïkampati sampakampati sampavedhati. Ayaü pa¤camo hetu pa¤camo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (5)

Puna ca paraü ànanda yadà tathàgato anuttaraü dhammacakkaü pavatteti, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati sampavedhati. Ayaü chaññho hetu chaññho paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (6)

Puna ca paraü ànanda yadà tathàgato sato sampajàno àyusaïkhàraü ossajati, tadàyaü pañhavã kampati saükampati sampakampati sampavedhati. Ayaü sattamo hetu sattamo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (7)

1. Mahàpathavi machasaü.

[BJT Page 170] [\x 170/]

Puna ca paraü ànanda yadà tathàgato anupàdisesàya [PTS Page 109] [\q 109/] nibbànadhàtuyà parinibbàyati, tadà'yaü pañhavã kampati saükampati sampakampati sampavedhati. Ayaü aññhamo hetu aññhamo paccayo mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàya. (8)

Ime kho ànanda aññha hetu aññha paccayà mahato bhåmicàlassa pàtubhàvàyà ti.

(Aññhaparisà)

70. Aññha kho imà ànanda parisà. Katamà aññha? Khattiyaparisà bràhmaõaparisà gahapatiparisà samaõaparisà càtummahàràjikaparisà tàvatiüsaparisà màraparisà brahmaparisà.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü khattiyarisaü upasaïkamità1. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü bràhmaõaparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti. Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü gahapatiparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü samaõaparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü càtummahàràjikaparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü tàvatiüsaparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü màraparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. Dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Abhijànàmi kho panàhaü ànanda anekasataü brahmaparisaü upasaïkamità. Tatràpi mayà sannisinnapubba¤ceva sallapitapubba¤ca sàkacchà ca samàpajjitapubbà. Tattha yàdisako tesaü vaõõo hoti, tàdisako mayhaü vaõõo hoti. Yàdisako tesaü saro hoti, tàdisako mayhaü saro hoti. Dhammiyà ca 2 kathàya sandassemi. Samàdapemi samuttejemi. Sampahaüsemi. Bhàsamàna¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü bhàsati devo và manusso và'ti. [PTS Page 110] [\q 110/] dhammiyà kathàya sandassetvà samàdapetvà samuttejetvà sampahaüsetvà antaradhàyàmi. Antarahita¤ca maü na jànanti 'ko nu kho ayaü antarahito devo và manusso và'ti.

Imà kho ànanda aññha parisà.

----------------

1. Upasaïkamitvà, syà [PTS] 2. Dhammiyà, machasaü.

[BJT Page 172] [\x 172/]

(Aññha abhibhàyatanàni)

71. Aññha kho imàni ànanda abhibhàyatanàni. Katamàni aññha?

Ajjhattaü råpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati parittàni suvaõõadubbaõõàni, tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü pañhamaü abhibhàyatanaü. (1)

Ajjhattaü råpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati appamàõàni suvaõõadubbaõõàni, tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü dutiyaü abhibhàyatanaü. (2)

Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati parittàni suvaõõadubbaõõàni, tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü tatiyaü abhibhàyatanaü. (3)

Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati appamàõàni suvaõõadubbaõõàni, tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti, idaü catutthaü abhibhàyatanaü. (4)

Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati nãlàni nãlavaõõàni nãladassanàni nãlanibhàsàni. Seyyathàpi nàma ummàpupphaü1 nãlaü nãlavaõõaü nãlanidassanaü nãlanibhàsaü, seyyathàpi và pana taü vatthaü bàràõaseyyakaü ubhatobhàgavimaññhaü nãlaü nãlavaõõaü nãlanidassanaü nãlanibhàsaü, evameva ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati nãlàni nãlavaõõàni nãlanidassanàni nãlanibhàsàni. Tàni abhibhuyya jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü pa¤camaü abhibhàyatanaü. (5)

[PTS Page 111] [\q 111/] ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati pãtàni pãtavaõõàni pãtanidassanàni pãtanibhàsàni. Seyyathàpi nàma kaõikàrapupphaü pãtaü pãtavaõõaü pãtanidassanaü pãtanibhàsaü, seyyathàpi và pana taü vatthaü bàràõaseyyakaü ubhatobhàgavimaññhaü pãtaü pãtavaõõaü pãtanidassanaü pãtanibhàsaü, evameva ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati pãtàni pãtavaõõàni pãtanidassanàni pãtanibhàsàni. Tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü chaññhaü abhibhàyatanaü. (6)

----------------

1. Umàpupaphaü machasaü

[BJT Page 174] [\x 174/]

Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati lohitakàni lohitakavaõõàni lohitakànidassanàni lohitakanibhàsàni. Seyyathàpi nàma bandhujãvakapupphaü lohitakaü lohitakavaõõaü lohitakanidassanaü lohitakanibhàsaü, seyyathàpi và pana naü vatthaü bàràõaseyyakaü ubhatobhàgavimaññhaü lohitakaü lohitakavaõõaü lohitakanidassanaü lohitakanibhàsaü, evameva ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati lohitakàni lohitakavaõõàni lohitakanidassanàni lohitakanibhàsàni. Tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaü sa¤¤ã hoti idaü sattamaü abhibhàyatanaü. (7)

Ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati odàtàni odàtavaõõàni odàtanidassanàni odàtanibhàsàni. Seyyathàpi nàma osadhã tàrakà odàtavaõõà odàtanidassanà odàtanibhàsà seyyathàpi và pana taü vatthaü bàràõaseyyakaü ubhatobhàgavimaññhaü odàtaü odàtavaõõaü odàtanidassanaü odàtanibhàsaü, evameva ajjhattaü aråpasa¤¤ã eko bahiddhà råpàni passati odàtàni odàtavaõõàni odàtanidassanàni odàtanibhàsàni. Tàni abhibhuyya 'jànàmi passàmã'ti evaüsa¤¤ã hoti. Idaü aññhamaü abhibhàyatanaü.

Imàni kho aññha ànanda abhibhàyatanàni.

(Aññha vimokkhà)

72. Aññha kho ime ànanda vimokkho. Katame aññha?

Råpã råpàni passati. Ayaü pañhamo vimokkho (1)

[PTS Page 112] [\q 112/] ajjhattaü aråpasa¤¤ã bahiddhà råpàni passati. Ayaü dutiyo vimokkho. (2)

Subhanteva adhimutto hoti. Ayaü tatiyo vimokkho. (3)

Sabbaso råpasa¤¤ànaü samatikkamà pañighasa¤¤ànaü atthaïgamà nànattasa¤¤ànaü amanasikàrà 'ananto àkàso'ti àkàsàna¤càyatanaü upasampajja viharati. Ayaü catuttho vimokkho. (4)

Sabbaso àkàsàna¤càyatanaü samatikkamma 'anantaü vi¤¤àõanti' vi¤¤àõa¤càyatanaü upasampajja viharati. Ayaü pa¤camo vimokkho. (5)

[BJT Page 176] [\x 176/]

Sabbaso vi¤¤àõa¤càyatanaü samatikkamma 'natthi ki¤cã'ti àki¤ca¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Ayaü chaññho vimokkho. (6)

Sabbaso àki¤ca¤¤àyatanaü samatikkamma nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü upasampajja viharati. Ayaü sattamo vimokkho. (7)

Sabbaso nevasa¤¤ànàsa¤¤àyatanaü samatikkamma sa¤¤àvedayitanirodhaü upasampajja viharati. Ayaü aññhamo vimokkho. (8)

Ime kho ànanda aññha vimokkhà.

(Màràyàcanà)

73. Ekamidàhaü ànanda samayaü uruvelàyaü viharàmi najjà nera¤jaràya tãre ajapàlanigrodhamåle pañhamàbhisambuddho. Atha kho ànanda màro pàpimà yenàhaü tenupasaïkami. Upasaïkamitvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhito kho ànanda màro pàpimà maü etadavoca: parinibbàtu'dàni bhante bhagavà, parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato'ti.

Evaü vutto'haü ànanda màraü pàpimantaü etadavocaü: "na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me bhikkhu na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 paññhapessanti [PTS Page 113] [\q 113/] vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, 2 uppannaü parappavàdaü saha dhammena suniggahitaü3 niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti.

"Na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me bhikkhuniyo na sàvikà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü saha dhammena suniggahitaü3 niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti.

1. Pa¤¤apessanti machasaü. 2. Uttàniü karissanti, sã katthavi uttànikarissanti, [PTS] 3. Suniggahãtaü, [PTS]

[BJT Page 178] [\x 178/]

"Na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi - yàva me upàsakà na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü saha dhammena suniggahitaü3 niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti.

"Na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi - yàva me upàsikà na sàvikà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü saha dhammena suniggahitaü3 niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti.

Na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi - yàva me idaü brahmacariyaü na iddha¤ceva bhavissati phita¤ca vitthàrikaü bàhuja¤¤aü1 puthubhåtaü yàva devamanussehi suppakàsitanti. '

74. Idàneva kho ànanda ajja càpàle 2 cetiye màro pàpimà yenàhaü tenupasaïkami. Upasaïkamitvà ekamantaü aññhàsi. Ekamantaü ñhito kho ànanda màro pàpimà maü etadavoca: "parinibbàtu'dàni bhante bhagavà, parinibbàtu sugato. Parinibbànakàlo'dàni bhante bhagavato. Bhàsità kho panesà bhante bhagavatà vàcà: "na tàvàhaü [PTS Page 114] [\q 114/] pàpima parinibbàyissàmi yàva me bhikkhu na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, 2 uppannaü parappavàdaü saha dhammena suniggahitaü3 niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti.

"Na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi yàva me bhikkhuniyo na sàvikà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàriniyo, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 paññhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttànãkarissanti, uppannaü parappavàdaü saha dhammena suniggahitaü niggahetvà sappàñihàriyaü dhammaü desessanti.

"Na tàvàhaü pàpima parinibbàyissàmi - yàva me upàsakà na sàvakà bhavissanti viyattà vinãtà visàradà bahussutà dhammadharà dhammànudhammapañipannà sàmãcipañipannà anudhammacàrino, sakaü àcariyakaü uggahetvà àcikkhissanti desessanti pa¤¤àpessanti1 pañ&nti